Oordelen ploppen op als popcorn in de hete olie. Je ziet iemand lopen en je hebt een oordeel. Die ziet er sportief uit, die mag wel wat aan haar haar laten doen, wat een leuke kleren heeft zij aan, hij mag wel eens op dieet zeg. Allemaal oordelen die makkelijk bij ons opkomen. We kunnen er vaak niets aan doen. We oordelen ook vaak over onszelf. O, wat stom dat ik dat ben vergeten, nou zeg, ik heb het weer eens verprutst, hoe heb ik zo dom kunnen zijn om daarin te trappen.
We oordelen omdat we op die manier de wereld om ons heen ordenen. Echter, als we oordelen uitspreken naar een ander, levert dat vaak meteen weerstand op. Vanuit die weerstand gaat de ander zich verdedigen. En als iemand zich gaat verdedigen, lokt dat ook weer een verdedigende reactie bij jou uit. En zo kom je terecht in de argumenten-tenniswedstrijd. Het effect? Er wordt niet meer geluisterd.
Of ik oordeel over mezelf. Het effect daarvan is vaak dat ik me alleen maar ellendiger voel, klein en miserabel. Of ik ga mezelf verdedigen in mijn hoofd. “Tja, ik zou het niet vergeten zijn als ik hier niet altijd alles alleen moet doen.” “Ik kan het ook nooit goed doen bij die persoon, die is altijd zo kritisch, ik heb ook helemaal geen zin meer om daar nog eens naartoe te gaan.”
Dus minder oordelen zou ons leven beter maken. Meer innerlijke vrede en betere relaties met de mensen in onze omgeving. Maar hoe lukt mij dat als die oordelen zo makkelijk opkomen?
- Ben je bewust van je oordelen. Dat is al een hele grote eerste stap. Voor mij was dat in het begin best een schok om te ontdekken hoe vaak ik oordeelde in mijn gedachten. En ik vat oordelen heel breed op. Daar vallen onder:
a. Analyses van situaties. Ah, dat deed ze de vorige keer ook al. Daar is ze blijkbaar heel gevoelig voor. Zou dat te maken hebben met haar verleden?
b. Gedachten over een situatie. O, kijk hem nu eens zitten. Weer chagrijnig. Ik heb vast iets gezegd wat hem niet aanstaat. Ik zal hem maar een beetje vermijden.
c. Labels. Pfffffff, ja hoor, is hij dat weer vergeten. Wat een warhoofd is het toch. Misschien heeft hij ook wel een vorm van ADHD.
d. Interpretaties. Misschien is ze wel jaloers omdat ik die klus mag doen en zij die ook had willen doen. Zei ze daarom zoiets onaardigs tegen mij?
Probeer je eigen gedachten en woorden eens te onderzoeken. Is het een feitelijke waarneming of heb ik gedachten erover die misschien wel niet waar zijn?
- Ben je je bewust van je oordelen, probeer dan je oordelen even te parkeren. Bedenk: hé, dit is een oordeel en het hoeft niet waar te zijn. Laat ik eerst eens met een milde blik en een open, nieuwsgierige houding luisteren.
- Dan richt je je aandacht volledig op de ander en probeer je te luisteren met je volle aandacht en heel bewust zet je je hart open naar de ander. Vind er niks van. Luister alleen. En oordeel je over jezelf, probeer dan ook eens terug te gaan naar de feitelijke gebeurtenis: je was de afspraak van 16.00 uur vergeten.
- Als je zonder oordeel hebt geluisterd, kun je proberen te begrijpen welke behoefte er onder het gedrag van de ander zit. Die behoefte zul je misschien wel herkennen omdat je die zelf ook wel eens hebt. Ook kun je empathisch invoelen wat die ander misschien voelt. Ook bij oordelen naar jezelf helpt dat goed. Welk gevoel heb ik precies en welke behoefte zit daaronder die om vervulling vraagt?
- Je merkt dat je oordeel waarschijnlijk is verdwenen of een stuk milder is geworden. De manier die iemand kiest om zijn behoeften te vervullen kun je lastig of vervelend vinden. De behoefte die daaronder zit kun je wel begrijpen en aanvaarden. Lukt het je ook nog om die behoefte bij jezelf of de ander erkenning te geven door te zeggen: “O, had jij behoefte aan zorgvuldigheid?”, dan merk je helemaal dat de ander merkt dat hij begrip krijgt. Dat zorgt dan vaak voor mildheid en verbinding.Snelle oefening voor innerlijke rust
Zo kom je van het oordeel, naar het parkeren van het oordeel, naar het open en nieuwsgierig luisteren en tenslotte naar het herkennen en erkennen van de behoefte.
Probeer het maar eens. Ga bij jezelf na op welk moment er een oordeel in je opkomt bij iemand met wie je contact hebt. Probeer bewust dat oordeel los te laten en open te staan voor wat de ander zegt. Ga ook na op welke momenten je jezelf oordeelt. Kun je ook mild naar jezelf kijken en al je beschuldigingen terugbrengen tot iets wat er heel feitelijk gebeurd is? Merk op wat dat met jezelf doet.
Wil je meer weten over niet oordelen en gesprekken voeren zonder oordeel, schrijf je dan in voor de intensieve tweedaagse waar we dit zullen oefenen.Intensieve tweedaagse, Coaching
