Grenzen stellen met empathie
Voor mij was dit kleine woordje van drie letters een heel lastig woord. Ik had vaak veel moeite om nee te zeggen. Als ik nee zei op een verzoek van een ander, voelde ik me schuldig. Als ik dan toch ja had gezegd terwijl ik nee had willen zeggen, voelde ik me weer een slappeling. Een people pleaser. En dat woord hoor ik tegenwoordig veel, en dan niet in positieve zin. “Dat is een people pleaser.” Eigenlijk bedoelen we: dat is iemand die te snel ja zegt terwijl hij of zij nee had willen zeggen.
Je moet je grenzen stellen, zeiden mensen dan. Maar ik hield niet van agressief communiceren, en assertief communiceren vond ik ook lastig. Ik had van huis uit geleerd rekening te houden met wat anderen nodig hebben. Een mooie waarde, maar het kan soms ook te ver gaan.
Hoe leer ik nu nee zeggen zonder me schuldig te voelen? Waar komt dat schuldgevoel vandaan? Waarschijnlijk strijden verschillende behoeften binnen in mij. Ik wil ja zeggen omdat ik graag vriendelijk wil zijn en het fijn vind om anderen te helpen. Ja zeggen op een verzoek gaat mij dus makkelijk af. Ik voel me fijn als ik iemand help, als ik aardig ben voor een ander.
Maar soms strijdt mijn behoefte om aardig te zijn met een andere behoefte: de behoefte aan rust, aan gemak, aan plezier of ruimte voor mezelf, aan balans. Kies ik voor de ene behoefte of voor de andere? Ik zou een grens willen stellen aan het beroep dat op mij wordt gedaan, maar dat vind ik lastig. Ik zou soms een andere behoefte vooraan willen zetten, maar dat durf ik niet. Voor jezelf opkomen is niet altijd eenvoudig.
Idee: Houd eens een poosje bij hoe vaak je eigenlijk ja zegt terwijl je nee had willen zeggen. Onderzoek dan welke behoeften in jou aan het strijden waren om vervuld te worden.
Het is makkelijker om je grens aan te geven als je weet tegen welke behoefte je ja zegt, en je daarom nee zegt tegen een verzoek van iemand. Tegen welke behoefte zeg jij ten diepste ja als je nee zegt?
En als je moeite hebt met nee zeggen, zoals ik, dan kun je misschien in plaats van nee, ja zeggen tegen de behoefte die voor jou op dat moment belangrijker is. Ga op zoek naar de ja onder de nee, en geef die aan. Zo kun jij je grenzen aangeven op een vriendelijke, empathische manier.
Beetje ingewikkeld misschien. Daarom een voorbeeld uit mijn eigen leven. Ik heb een hele drukke agenda. Mijn avonden zijn bijna allemaal gevuld met vergaderingen en overleggen. Overdag werk ik op veel verschillende plekken in het land, dus zit ik ook veel in de auto en ben daardoor vaak laat thuis.
Dan belt een vriendin. Ze organiseert elk jaar een collecte voor een goed doel en ik loop al heel wat jaren met deze collectebus. Ze vraagt me of ik weer een paar uurtjes bij mij in de wijk met de bus wil lopen tijdens de collecteweek.
Ik zeg tegen haar dat ik wat rust nodig heb tussen het moment dat ik thuis kom en weer wegga voor een overleg. Het moment van eten is een rustmoment in mijn dag dat ik nodig heb om bij te tanken en met mijn man bij te praten. Dat ik er daarom voor kies om dit jaar de collecte over te slaan.
Ik zeg ja tegen rust en verbinding met mijn man, en nee tegen een taak die — hoe belangrijk ook — er in mijn agenda nu niet tussen past.
Deze manier van nee zeggen kun je ook toepassen op je werk, als iemand jouw hulp vraagt bij een klus of er gevraagd wordt een extra taak uit te voeren of een taak op te pakken waar jij helemaal geen energie van krijgt. Je wilt in eerste instantie ja zeggen omdat je je collega, teamleider of manager niet wilt teleurstellen. Maar je telt even tot tien, voelt van binnen dat je ten diepste nee wilt zeggen.
Je bedenkt waar je dan ja tegen zegt, bijvoorbeeld jouw behoefte om kwaliteit te leveren, jouw behoefte om klussen te doen die bij jou passen en energie geven, jouw behoefte aan creativiteit. Dit geef je aan.
Je kunt zeggen: “Ik vind het fijn om jou te hulp te komen omdat ik zie dat jij het druk hebt. Ik wil ook graag kwaliteit leveren aan de taken die ik nu al heb. Ik kan daarom niet voldoen aan je verzoek.”
Ik daag je uit om met de lijst die je maakt met alle keren dat je ja zei maar ten diepste nee had willen zeggen, op deze manier te onderzoeken. Wat maakte dat je ja zei? Welke behoefte heb je vervuld? Welke behoefte had je vervuld als je nee had gezegd in plaats.
Lees ook mijn blog over grenzen stellen Grenzen stellen.
Wil je dit oefenen in een van mijn trainingen? Geef je op Tweedaagse
Liever 1 op 1 vraag informatie over coaching Coaching